Táo mèo


-Tên thường dùng: Táo mèo.

-Tên khác: Chua chát, Táo mèo.

-Tên khoa học: Docynia doumeri, Docynia indica.

-Họ thực vật: Hoa hồng (Rosaseae).


Cây táo mèo

Giá trị kinh tế của Táo mèo


-Gỗ nhỏ, mềm, nhiều mấu mắt khó gia công nên chủ yếu dùng làm cửa, vách ngăn hoặc làm củi. Nhưng cây chịu lửa, chịu rét tốt, có khả năng tái sinh phục hồi mạnh trên đất sau bương rẫy vùng cao nên thường được đồng bào các dân dộc miền núi quan tâm chăm sóc bảo vệ.

-Qủa có vị chua chát, thơm dịu, dùng để ăn tươi hặc chết biến thành rượu hay siro, là một loại nước giải khát rất tốt.

-Đặc biệt quả chín dùng làm thuốc chữa bệnh tim có tác dụng trên tuần hoàn (tim và mạch máu), giảm đau, an thần theo Tây y hoặc dùng dưới dạng cao lỏng hoặc cồn thuốc. Theo Đông y, đây được coi là vị thuốc chủ yếu có tác dụng trên bộ máy tiêu hóa chữa ăn uống không tiêu bằng cách uống dưới dạng nước sắc, chữa hóc xương cá bằng cách ngậm hoặc uống nước sắc bằng cách chữa ghẻ lở, lở sơn bằng cách nấu nước rồi tắm rửa. Vì vậy nó cũng là một nguồn nguyên liệu quan trọng và đã trở thành một mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao.

quả táo mèo chín có màu đỏ


Đặc điểm sinh thái Táo mèo


-Ở Việt Nam có 2 loại: Chua chát và Táo mèo đều thuộc họ hoa hồng. Chua chát cao 10-15m quả tròn hơi dẹt, khi chín ngã màu vàng lục, đường kính to 5-6cm, mùa hoa tháng 1-2, mùa quả tháng 9-10 thường gặp ở Cao bằng , Lạng Sơn. Táo mèo chỉ cao 5-6m, quả hình cầu thuôn đường kính 3-4cm, quả chín có màu vàng da cam, mùa hoa tháng 3, mùa quả tháng 6-7, thường gặp ở Lai Châu, Sơn La, Yên Bái, Lào Cai.

-Táo mèo lúc non cành có gai, lá mọc so le xẻ 3-5 thùy, lúc trưởng thành có hình bầu dục, dài 6-10cm, mép nguyên hoặc hơi khía răng cưa. Lá cứng, mặt dưới có lông dày và quả có cuống dài hơn cây Chua chát. Hoa mọc cụm từ 1-3 hoa, mẫu 5, cánh hoa màu trắng, có 30-50 nhị.

Đặc tính sinh thái Táo mèo


-Phân bố ở độ cao từ 800-1000m so với mực nước biển hay gặp ở các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, nhiều nhất ở Mù Căng Chải (Yên Bái), Bắc Yên (Sơn La), Tủa Chùa (Lai Châu).

-Ưa khí hậu mát, lạnh, ẩm. Nhiệt độ bình quân 15-20 độ C, mùa hè không có ngày nóng trên 32 độ C, mùa đông không có ngày lạnh dưới 0 độ C, lượng mưa trên 1500mm. Ưa đất ít chua, thoát nước, nơi có địa hình chia cắt và dốc mạnh.

-Cây ưa sáng mạnh, tán lá rậm, thường xanh, đường kính thân có thể đạt tới 20-30cm, chỉa cành sớm, cành nhánh nhỏ và nhiều. Tái sinh hạt, chồi thân và chồi gốc rất mạnh, có khả năng tái sinh cả chồi rễ. Thường chiếm tầng trên của các rừng mới phục hồi hoặc mọc rải rác ở bìa rừng xen với Gier, Vối Thuốc, Hu đay và một số cây lá khác.

-Nhiều hộ dân người H'Mông ở Trung Thu tủa chùa (Lai Châu) đã trồng thành công ở trong các vườn nhà, trung tâm Lâm nghiệp Tây Bắc cũng đã tạo được cây con và hướng dẫn cho nhân dân ở xã vùng cao Bắc Yên (Sơn La) trồng bổ sung có kết quả trong các rừng mới phục hồi ở độ cao trên 1000m so với mực nước biển.

quả táo mèo


Kỹ thuật gây trồng Táo mèo


Điều kiện gây trồng:

-Tốt nhất tạo nơi trồng có độ cao, nhiệt độ, lượng mưa và đất đai... gần giống như điều kiện vùng phân bố tự nhiên của nó. Đặc biệt chúng yêu cầu về đất có thể trồng ở nơi có một ít đất lộ đầu, tầng mỏng nhưng chưa bị thoái hóa mạnh, thoát nước tốt, còn tầng đất mặt có lượng mùn trung bình trở lên.

Nguồn giống:

-Chọn những cây mẹ từ 5-10 tuổi sinh trưởng tốt, không sâu bệnh, sai quả, thu hái khi quả đã chín, vỏ quả có màu vàng da cam. Mỗi cây bình quân có 30-40kg quả và 1kg có từ 20-40 quả, mỗi quả có 20-30 hạt. Chọn những quả to đều không bị sâu bệnh để lấy hạt giống.

-Bổ quả chín lấy phần thịt hơi mềm để ăn hoặc bán, tách hạt đem phơi trong nắng nhẹ, để nơi khô ráo sau 3 tháng đem gieo vẫn tốt.

Tạo cây con:

-Ngâm hạt vào nước nóng 70 độ C (3 sôi 2 lạnh) hoặc nước lã sau 2 giờ vớt ra đem gieo thẳng vào hố trồng đã đào sẵn hoặc gieo trên luống hoặc vào bầu để tạo cây con rồi bứng đi trồng.

-Luống gieo phải được làm đất kỹ, bón lót 2-3 kg phân chuồng hoai cho một m vuông mặt luống.  Luống rộng 0,8-1m, cao 15-20cm, dài 5-10m. Rãnh giữa luống rộng 0,35-0,4cm.

-Vỏ bầu làm bằng polyethylen, rộng 8cm cao 12cm. Ruột bầu gồm 80% đất mặt vườn ươm + 8% phân chuồng hoai + 1% supe lân + 1% dung dịch dinh dưỡng thủy canh TC-Mobi. Xếp bầu lên luống có kích cỡ như luống gieo.

-Tưới nước làm cỏ xới váng theo định kỳ cho cây con đủ ẩm và không để cho cỏ dại lấn át, nhất là trong thời kỳ cây còn non, yếu và mọc chậm.

-Tiêu chuẩn cây con đem trồng là 5-6 tháng tuổi, cao 25-30cm, đường kính gốc 0,4-0,5cm, sinh lực tốt không bị sâu bệnh.

Gây trồng chăm sóc:

-Thời vụ trồng tốt nhất là vào đầu xuân khi có mưa phùn ẩm đất hoặc đầu mùa mưa khi đất đã đủ ẩm.

-Xử lý thực bì bằng cách phát dọn theo hố trồng đường kính 0,8-1,0m hoặc theo băng rộng 1,0-1,2m. Làm đất cục bộ theo hố, kích thước 30x30x30.

-Mật độ trồng 2000c/ha, cự ly 2x2m.

-Phương pháp trồng bằng gieo hạt thẳng hoặc bằng cách bứng cây con gieo trên luống hay cây con được tạo bằng bầu.

-Phương pháp trồng theo đám hoặc theo băng trong vườn nhà trên nương rẫy để lấy quả hoặc trồng theo hàng để làm rào xanh, băng xanh để bảo vệ vườn, giữ đất kết hợp lấy củi và thu quả.

-Cũng có thể tròng bằng cây con thân cụt hoặc chồi rễ hay tra dặm hạt để thực hồi rừng bằng khoanh nuôi xúc tiến tái sinh ở nơi có Táo mèo tái sinh nhưng số lượng còn ít, dưới 500c/ha hoặc phân bố không đều.

-Chăm sóc bảo vệ cây thường xuyên sau 3-4 năm cây đã bắt đầu ra hoa kết quả, từ năm thứ 5 trở đi có thể thu hái quả.

cây táo mèo có quả chín mọng


Thu hoạch chế biến Táo mèo


-Qủa chín được hái về đem thái ngang hoặc bổ dọc thành lát dày vài cm rồi phơi hay sấy khô cho vào bao tải hoặc túi ni lông giữ nơi khô ráo để bán làm dược liệu hoặc xuất khẩu. ở nơi có độ ẩm không khí cao hoặc mưa dài ngày nếu để lâu thỉnh thoảng phải kiểm tra đem phơi hoặc sấy lại để chống mốc xâm nhập làm giảm chất lượng.

-Táo mèo và Chua chát của ta khác với một số loài có tên gọi là Sơn Trà phân bố chủ yếu ở Trung Quốc và một số nước thuộc Liên xô cũ nhưng cũng đều thuộc họ Hoa hồng và quả cũng đều được sử dụng làm dược liệu và nguồn dược phẩm quan trọng. Trước đây ở ta hoàn toàn nhập Sơn Trà ở Trung Quốc, những năm gần đây đã thu mua Táo Mèo và Chua Chát với tên chung là Sơn Tra để làm dược liệu và xuất khẩu thu được nguồn lợi đáng kể.

 
Kỹ thuật trồng cây Táo mèo

Viết bình luận

Bình luận của bạn sẽ được duyệt trước khi đăng lên