Phòng trừ bệnh lở cổ rễ đậu xanh

Bệnh lở cổ rễ hay còn gọi là bệnh gây chết cây con gây hại rất phổ biến trên họ đậu, đặc biệt là đậu xanh. Bệnh có thể gây chết hàng loạt, làm giảm nghiêm trọng mật độ cây con, gây thiệt hại nặng nề cho người trồng,đặc biệt là cây họ đậu được trồng trên cùng một ruộng trồng đậu nhiều vụ liên tục mà không luân canh với các loại cây khác, hoặc trồng đậu vào đúng điều kiện thuận lợi để phát triển bệnh (thời tiết ẩm ướt, nhiều sương mù, nhiệt độ từ 20-25 độ C, ruộng bị ngập nước mà lại bít bùng không thoát hết được). Không những gây hại cho cây họ đậu, Nấm bệnh lở cổ rễ có phạm vi ký chủ rộng gây hại trên nhiều loại cây trồng khác như các loại đậu, cà chua, khoai tây, bắp, lúa, cây dược liệu… mầm mống nấm gây bệnh có thể sống hoại sinh trong đất trên các tàn dư cây trồng của vụ trước và lây sang vụ mùa sau.

Triệu chứng bệnh lở cổ rể

Bệnh xuất hiện vào thời kỳ cây con mới mọc gây héo và chết cây con. Bệnh chủ yếu gây hại ở phần cổ rễ, phần gốc sát mặt đất. Khi mới xuất hiện, nếu quan sát kỹ có thể thấy những chấm nhỏ, màu đen ở phần thân gốc, sau đó lan dần bao quanh toàn bộ phần cổ rễ hoặc gốc cây. Dần dần phần vỏ này khô teo lại, khi gặp thời tiết thuận lợi (trời mưa hoặc độ ẩm cao) sẽ bị thối nhũn, bong ra, cây sẽ héo dần và chết vì bị ngắt mất nguồn cung cấp dinh dưỡng từ gốc lên ngọn.

Lúc mới bị nhiễm bệnh, lá trên các cây này còn giữ được màu xanh tươi trong vài ngày. Sau đó toàn bộ cây sẽ bị héo rũ gục xuống vì không được cung cấp nước và dinh dưỡng từ rễ, chết lụi thành từng đám rải rác trên ruộng, nếu nhiễm nặng sẽ làm chết cây thành những vạt lớn gây thiệt hại nghiêm trọng cho người trồng. Vào những ngày nhiều sương mù hoặc lúc sáng sớm ta có thể thấy lớp tơ màu trắng bám nơi vết bệnh. Chỉ vài ngày sau đó, trên thân cây và vùng đất xung quanh gốc cây bị nhiễm bệnh bắt đầu xuất hiện nhiều đốm hạch màu vàng nâu bám xung quanh đó.


phòng trị bệnh lở cổ rễ trên cây đậu xanh

Tác nhân gây bệnh lở cổ rễ

Nguyên nhân gây bệnh chính là do nấm Rhizoctonia solani ký sinh gây ra, ngoài ra còn có các loài nấm khác cũng gây ra bệnh lở cổ rễ là Pythium spp., Fusarium solani, Fusarium sp. v.v…, để phòng trừ bạn xem thêm thuốc trừ nấm gốc đồng.

Nấm Rhizoctonia solani là nguyên nhân ngăn cản sự nảy mầm và gây bệnh ở cây con. Nấm ký sinh dạng sợi có màu vàng và khi già dần dần chuyển sang màu nâu. Các bào tử nấm Rhizoctonia solani thường sống tiềm ẩn trong đất trong tàn dư cây trồng trong mùa vụ trước và tồn tại khá lâu, nhất là ở những vườn ươm cây giống, những vườn sản xuất thâm canh giống đậu đã từng bị bệnh lở cổ rễ mà không được xử lý đất trước khi trồng lại. Các bào tử nấm này thường lây lan trong môi trường nước và xâm nhập qua các vết thương cơ giới hoặc các lỗ khí khổng của lá khi có điều kiện môi trường thuận tiện (nhiệt độ 20-25 độ C và mặt đất ẩm ướt, bít dùng) hoặc thâm nhập trực tiếp qua biểu bì cây. Nấm thường tấn công vào cổ rễ, nơi tiếp giáp với mặt đất và cổ rễ bị khô, cắt đứt nguồn dinh dưỡng từ rễ lên phần cây trên nên đổ rạp và chết rất nhanh. Bệnh thường phát sinh, phát triển mạnh trong điều kiện độ ẩm cao, nhiệt độ cao hay khi thời tiết thất thường. Nguồn bệnh dưới dạng hạch nấm, bệnh cũng có thể lây qua hạt giống.

Biện pháp phòng trừ bệnh lở cổ rễ

- Trong trường hợp bệnh hại quá mạnh mẽ và nhanh chóng thì cần chuyển đổi loại cây trồng khác. Trồng những loại cây khác mà nấm này không ký sinh được, tốt nhất là trồng lúa nước trong 2-3 vụ liên tục để làm giảm sự tích lũy nguồn bệnh trong đất. Không nên trồng thâm canh một loại cây trồng, nên kết hợp xen canh, luân canh và gồi vụ nhiều loại cây trồng khác nhau.

- Cày ải thật kỹ, phơi ải, bón vôi để làm chết hạch nấm. Không nên trồng đậu ở những nơi trước đây đã từng bị bệnh lở cổ rễ và các loại nấm bệnh khác. Khử trùng đất bằng vôi bột với lượng 100-120 kg/1000m2 trước khi trồng để giảm độ pH đất về trung hòa. Nếu có sử dụng phân chuồng thì dùng phân đã ủ hoai mục, không dùng phân tươi. Bón phân kết hợp cần đối đạm, kali, lân.

- Chọn hạt giống khỏe, sạch bệnh, trước khi gieo phải ngâm hạt giống trong nước ấm khoảng 2 giờ. Gieo trồng đúng thời vụ, không gieo quá sâu, mật độ vừa phải. Đánh đường nước thật tốt hoặc lên liếp để thoát nước ngay sau khi mưa, không để nước đọng trong ruộng.

- Xử lý hạt giống trước khi gieo và phun thuốc phòng trừ khi bệnh xuất hiện. Có thể dùng các loại thuốc sau: thuốc trừ nấm gốc đồng Cup 2.9SL, Benlat C 50 WP, Anvil 5 SC, Ridomil MZ 72 WP 2,5 – 3,5 kg/ha. Topsin M (50 – 70 WP) 50 – 100g thuốc/100 lít nước, Rovral 50 WP 0,1 – 0,2%. Có thể sử dụng chế phẩm sinh học Trichoderma phòng trừ bệnh.

ThS Trần Văn Hiến

Phòng trừ bệnh lở cổ rễ đậu xanh

Viết bình luận

Bình luận của bạn sẽ được duyệt trước khi đăng lên